Bergsingelkerk » Orgel

Het orgel in de Bergsingelkerk Rotterdam

Het huidige orgel van de Bergsingelkerk kent een lange geschiedenis. Voordat het in 1988 zijn plaats in de kerk kreeg, waren er al twee andere orgels die de gemeentezang in de Bergsingelkerk begeleidden.

 

Het eerste orgel: J. Bätz & Co

Van 1915 tot 1925 stond in de Bergsingelkerk een orgel van de Utrechtse orgelbouwer J. Bätz & Co. Voordat het naar Rotterdam kwam, had het instrument dienstgedaan in de Lutherse Kerk te Haarlem en vervolgens in de Gereformeerde Kerk aan de Goudsesingel te Rotterdam, die in 1913 werd gesloten. Voor de ruime Bergsingelkerk was het orgel oorspronkelijk te klein. De Rotterdamse orgelmakers Jan en Gerrit van der Kleij vergrootten daarom het instrument en plaatsten het in de nis boven de preekstoel.

 

Toch bleek het orgel geen groot succes. Vooral voor de organist en de orgeltrapper liet het instrument veel te wensen over. Het front zag er weliswaar niet slecht uit, maar het binnenwerk verkeerde in zeer slechte staat. Al snel werd duidelijk dat vervanging noodzakelijk was. Daarom werd in 1922 een commissie opgericht die zich ging bezighouden met het inzamelen van geld voor een nieuw orgel.

Een nieuw orgel van A. Standaart

Op 25 mei 1925 was het zover: het nieuwe orgel kon officieel worden overgedragen. Het instrument was voor een bedrag van fl. 10.000,- gebouwd door de firma A. Standaart te Schiedam. Het orgelfront was ontworpen door J.A. Streefkerk.

Tijdens de overdrachtsbijeenkomst werd het nieuwe orgel onder meer bespeeld door de heer J.H. Besselaar Jr., organist van de Nieuwe Zuiderkerk.

Met de ingebruikname was het orgel echter nog niet afbetaald. Tot in de jaren veertig van de vorige eeuw werden daarom talrijke concerten gegeven in verschillende Rotterdamse gereformeerde kerken. De opbrengsten daarvan waren bestemd voor de afbetaling van het orgel.

Door deze activiteiten kreeg het Orgelcomité Bergsingelkerk een zekere bekendheid onder liefhebbers en beoefenaars van orgelmuziek in ons land.

 

Van restauraties tot vervanging

Het Standaartorgel telde 29 stemmen en onderging in de loop der jaren enkele grondige restauraties. Voor orgelconcerten werd het instrument lange tijd maar weinig gebruikt. Dat veranderde in de jaren tachtig. In die periode werden er veel concerten op het orgel gegeven, hoewel het instrument inmiddels al in slechte staat verkeerde. In 1988 kwam uiteindelijk een einde aan het Standaartorgel in de Bergsingelkerk.

 

Het orgel uit de Statensingelkerk

Het huidige orgel van de Bergsingelkerk is afkomstig uit de Statensingelkerk, die in november 1986 werd gesloten. Na de sluiting van de Statensingelkerk werd het orgel overgebracht naar de Bergsingelkerk. Het instrument was in 1934/1935 gebouwd door orgelbouwer G. van Leeuwen & Zoon te Leiderdorp. De firma Pels & Van Leeuwen te 's-Hertogenbosch, de opvolger van de oorspronkelijke bouwer van het orgel, verzorgde de verplaatsing en bouwde het instrument opnieuw op. Daarbij kreeg het orgel ook een nieuw uiterlijk. Van de pijpen van het orgelfront, zoals dat in de Statensingelkerk stond opgesteld, werd een nieuw front gevormd. Dit werd aangepast aan de architectuur van de Bergsingelkerk, waardoor het orgel een vanzelfsprekende plaats kreeg in het kerkinterieur. Het orgel heeft in totaal 34 stemmen, waaronder 1 transmissie in het pedaal. Door de vele grond- en solostemmen leent het instrument zich bijzonder goed voor repertoire uit de romantiek. Op 27 mei 1988 werd het orgel officieel in gebruik genomen. Tijdens deze ingebruikname werd het instrument bespeeld door Jet Dubbeldam, Kees van Wijngaarden, Frank van Wingerden en Kees van Dijk. Sindsdien worden er regelmatig concerten op het orgel gegeven.

 

De organisten van de Bergsingelkerk

Door de jaren heen hebben verschillende vaste organisten de orgels van de Bergsingelkerk bespeeld:

• P. de Groot (1915-1916)
• L.G. Schipperus (1916-1919)
• Jan J. de Vos (1919-1935)
• Arie Bouman (1935-1940)
• Frits Tollig (1940-1943)
• Wim Kooij (1943-1979)
• Everhard Zwart (1979-1987)
• Jet Dubbeldam (1988-2012)

 

Sinds januari 2013 is Edwin Vooijs als cantor-organist aan de kerk verbonden.

Dispositie

Manuaal l C-g3			Manuaal ll C-g3			Pedaal C-f1
Principaal	16'		Quintadena	16'		Contrabas		16'
Prestant	8'		Prestant	8'		Subbas		16'
Roerfluit	8'		Holpijp	8'		Zachte Bas		16' (tr.)
Salicionaal	8'		Viole da Gamba	8'		Octaafbas		8'
Octaaf	4'		Vox Coelestis	8'		Bourdon		8'
Gedekte fluit	4'		Prestant	4'		Koraalbas		4'
Quint	2 2/3'		Flûte Harmonique	4'		Bazuin		16'
Superoctaaf	2'		Quint	2 2/3'		Trombone		8'
Mixtuur	5 st.		Gemshoorn	2'		Clairon		4'
Cornet	5 st.		Terts	1 3/5'
Trompet	8'		Octaaf	1'
			Mixtuur	3 st.
			Basson-Hobo	8'
			Kromhoorn	8'

      

 

Nevenregisters		Speelhulpen
Koppel II aan I Koppel I aan II Koppel I aan Ped. Koppel II aan Ped. Koppel II aan I Suboct. koppel Koppel II aan I Superoct. koppel Koppel I Suboct. koppel Tremolo I Tremolo II		5 Vaste combinaties PP/P/MF/F/Tutti 1 Vrije combinatie A.P. (Automatisch Pedaal) Handregisters af Tongwerken af Generaal Crescendo (rol) Zweltrede II

  

Tractuur: electro-pneumatisch (kegelladen)